Czasy stanisławowskie upamiętniły się nie tylko słynną przysięgą Tadeusza Kościuszki na Rynku, o czyni przypomina pamiątkowa tablica, ale także wydarzeniami kulturalnymi. Najistotniejszym z nich było powstanie w -1798 roku Teatru Starego, pozostającego do dziś jedną z najważniejszych scen polskich. W XTX wieku Kraków był jedynym miejscem, gdzie kultura polska mogła rozwijać się względnie swobodnie, podtrzymując ducha narodu poprzez nawiązywanie do najświetniejszych kart dziejów państwa. Po tragicznym pożarze miasta w 1850 roku, który pozbawił je wielu pamiątek przeszłości, wzrosło zainteresowanie sztuką. W 1854 roku powstało Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych. Na n połowę XTX wieku przypadła działalność wielkiego propagatora ojczystej historii, Jana Matejki. Od 1875 roku galerią malarstwa polskiego stały się Sukiennice. Rok później udostępniono do zwiedzania w specjalnie adaptowanych na ten cel budynkach bezcenne zbiory Czartoryskich - w ten sposób powstało najstarsze muzeum dziejów narodu w Polsce. W1893 roku otwarto Teatr im. Juliusza Słowackiego. Na scenach ówczesnego Krakowa występowali najwybitniejsi aktorzy z Heleną Modrzejewską i Ludwikiem Solskim na czele.